Interior view of the Gallery of Machines at the Paris Exposition (1899)

I. Panimula

Ang kapitalismo ay kapitalismo; hindi ito nagbabago; maiba man ang porma o anyo, ito’y kapitalismo pa rin. Ito’y parang kanser na kayang kumalat o kopyahin ang kaniyang sarili. Hindi ito maaamo, parang singsing lang ni Sauron. Ang pagpreserba nito kahit ito ay kontrolado ng sosyalistang estado ay isang reaksyunaryong gawain, dahil sa huli, ang sosyalistang estado ay mabubulok.

Ang paglaban sa kapitalismo gamit ang mga konsepto nito ay parang pag-apula ng apoy gamit ang apoy. Ang mga pundamental na lohika ng Kapital ay di magbabago hanggang sa ito ay tuluyang malupig. Ganoon din sa imperyalismo; tuluyan mo lamang matatalo ang imperyalista kung ganap mong mabubuwag ang kapital.

Hindi rin basta-basta mabubuwag ang kapital sa pamamagitan ng pagsupil sa mga taong nagsisilbing “ulo” nito. Walang kwenta ang pagpuksa sa kanila sapagkat ang kapital ay isang malaking “dead labor” (patay na lakas-paggawa). Ang ugali nito ay parang isang awtomatikong diktador na nagdidikta kung paano dapat gumagana ang buong lipunan. Ang pagpatay sa indibidwal na “ulo” ng kapitalismo ay parang pagpatay rin sa isang Ringwraith; ang singsing ay makakahanap lamang muli ng daliring pagsusuotan nito. Sa madaling salita, babalik-balik ang kapitalismo.

II. Mga Nag-aastang Sosyalistang Estado

The first page of Gothakritik appeared in Die Neue Zeit (1891)

Sosyalista nga ba ang isang estado kung pinagpreserba nito ang mga konsepto ng kapital? O mga bansang umaastang sosyalista sa pangalan? Konsultahin natin si Marx sa Gothakritik:

“That, in fact, by the word “state” is meant the government machine, or the state insofar as it forms a special organism separated from society through division of labor, is shown by the words “the German Workers’ party demands as the economic basis of the state: a single progressive income tax”, etc. Taxes are the economic basis of the government machinery and of nothing else. In the state of the future, existing in Switzerland, this demand has been pretty well fulfilled. Income tax presupposes various sources of income of the various social classes, and hence capitalist society” – Karl Marx, Critique of the Gotha Programme.

Kinukutya ni Marx ang ideyang ang estado ay isang “sosyalista” ngunit ang ekonomiyang makina nito ay nanatili pa ring kapitalista. Pero alam naman ni Marx na hindi basta-bastang mabubuwag ang konsepto ng Kapital, ayon nga sa kanya muli:

“What we have to deal with here is a communist society, not as it has developed on its own foundations, but, on the contrary, just as it emerges from capitalist society; which is thus in every respect, economically, morally, and intellectually, still stamped with the birthmarks of the old society from whose womb it emerges.” – Karl Marx, Critique of the Gotha Programme.

Upang pasimplehin ang kaniyang sinabi, ang “sosyalismo” ay hindi isang “tabula rasa”. Nakatali pa rin ito sa mga istruktural at pisikal na konsepto ng kapital. Kaya, ang minumungkahi ni Marx sa “lower phase” (mababang yugto) ay isang pakikibaka upang tuluyang maalis ang mga “birthmarks” (mga bakas) ng Kapital.

III. Ang mga Sungay ng Kapital

The devil is selling indulgences. Illustration from Jena Codex (1490-1510 CE)

“Capital must be seized by the horns.” – Amadeo Bordiga, Doctrine of the Body Possessed by the Devil.

Ang tanging makakabuwag lamang sa kapital ay ang pagputol sa mga sungay nito, hindi sa mga indibidwal na ulo nito. Ano nga ba ang mga sungay na ito? Batay sa aking pagkakaintindi sa teksto ni Bordiga sa Doctrine of the Body Possessed by the Devil at sa mga konsepto ni Marx sa Das Kapital Vol. 1, narito ang mga pangunahing sungay ng Kapital:

Ang “Law of Value” (Batas ng Halaga). Ito ay isang internal na mekanismo na nagdidikta sa halaga ng isang produkto batay sa kabuuang “labor time” (oras ng paggawa) na kinakailangan upang malikha ito. Ang batas na ito ay nagsisilbing sungay dahil awtomatiko nitong kinokontrol ang lipunan sa mga paraang naturalisado. Pinupuwersa nito ang mga negosyo, kahit ang mga nasa ilalim ng isang sosyalistang estado, na magpaligsahan, magtipid sa produksyon, at mang-abuso ng lakas-paggawa upang manatili o mabuhay sa merkado.

Hangga’t may “Law of Value,” hindi makokontrol ng estado ang ekonomiya; ang ekonomiya ang kumokontrol sa estado. Sa ganitong lohika, ang sosyalistang estado ay tiyak na mabubulok at magbabalik lamang sa kapitalistang anyo na nais nitong buwagin.

Ang “Commodity Production” (Produksyong Pangkalakal). Ito ang sistema kung saan ang mga bagay ay nililikha upang ibenta sa merkado (Exchange-Value) sa halip na direktang gamitin (Use-Value).

Nagsisilbi itong sungay dahil hangga’t ang mga produkto ay may presyo at ang paggawa ay binabayaran ng sahod, ang lipunan ay nananatiling nakahawla sa palitan. Kahit kontrolado ng estado ang mga kumpanya o negosyo, kung ang layunin pa rin ay kumita at makipagpaligsahan sa merkado, ang lohika ng kapitalismo ang mangingibabaw. Sa madaling salita, ang produksyong pangkalakal ang kadenang nagpapanatili sa “sapi” ng kapital sa katawan ng lipunan; hindi mapapalaya ng estado ang mga manggagawa kung ang ginagawa lamang nito ay pamahalaan ang pagbebenta ng kanilang lakas-paggawa.

Maaaring marami pa akong hindi nabanggit na sungay, pero isa ang mga ito sa pinakamatulis at siyang namamayagpag sa kabuuan ng Kapital; sila ang nagsisilbing buhay na makina na nagpapatuloy sa siklo ng pagsasamantala kahit pa pinalitan na ang mukha ng mga naghaharing uri.

IV. Tuluyang puksain ang sungay ng demonyo (Ang Sungay ng Kapital)

Raphael’s Saint Michael Vanquishing Satan (1518)

Batid na natin ang kanser na ugali ng kapital. Alam natin kung paano nito pinabubulok ang mga sosyalistang estado (maging ang mga huwad na nagbibihis-sosyalista lamang), kung paano pinagagalaw ng mga sungay nito ang makinarya ng pagsasamantala, at kung paano nito muling nililikha ang sarili: putulin mo man ang mga ulo nito, parang hydra na tutubo at tutubo pa rin ito.

Upang tuluyang mapuksa ang demonyo ayon kay Marx (Klasikal na Marxistang posisyon), kailangan ang paggamit ng Dictatorship of the Proletariat upang tuluyang mabuwag ang “Capitalist Class Relations,” “Wage-labor,” “Commodity,” “Law of Value,” “Division of Labor,” “State”, “Classes” at iba pa. Sa madaling salita, ito ay ang pagputol mismo sa mga ugat ng Kapital; ang pagputol sa mga ugat o sungay nito ang magpapatigil sa muling paglikha nito sa kaniyang sarili.

V. Pangwakas

Alam na natin ang posisyon ng klasikal na Marxista kung paano bubuwagin ang Kapital. Hindi ko na rin uulitin ang mga puntong sinabi ko sa mga nakaraang talata ng tekstong ito. Kung kaya’t ito ay tatapusin ko sa isang serye ng mga katanungan.

“Invariant” o di nagbabago ang Marxismo katulad ng sinabi nina Bordiga, at rebisyunismo o oportunismo ba ang pagdagdag sa mga doktrina nito? O nasyonalisasyon muna ba ng isang bansa bago ito maging ganap na sosyalista katulad ng mga iminungkahi nina Mao at Stalin? Paano matatalo ng internasyonalismo ang modernong mukha ng imperyalismo? Kailangan ba talagang makipag-class collaborate ng mga pesante at proletaryado sa nasyonal na burgesya? Kailangan ba na ang posisyon lagi ng Marxista ay ang “revolutionary defeatism” ni Lenin, o dapat bang unahin muna ang anti-imperial struggle na hindi ito isinasailalim (subordinated) sa class struggle? O tama ang mga Anarkista na napalitan lamang ng burukrasya ang Dictatorship of the Proletariat? Ano nga ba ang dapat nating gawin?

Tuluyan lamang masisira ang Kapitalismo kapag pinutol mo ang mga sungay ng Kapital. Kung kaya’t magandang analohiya rito ang “One Ring” sa Lord of the Rings. Tuluyan lang masisira ang singsing kung ibabato mo ito sa Mount Doom. Gagayahin mo ba si Isildur na sinarili ang singsing o si Frodo na itinapon ito sa bulkan?

Mga Sanggunian:

Bordiga, A. (1951). Doctrine of the body possessed by the devil.

Bordiga, A. (1952). The historical “invariance” of Marxism.

Marx, K. (1867). Capital: A critique of political economy: Vol 1.

Marx, K. (1875). Critique of the Gotha programme.

Tolkien, J.R.R (1954). The lord of the rings.

Institut für Sozialforschung. (1951).

While skimming Alfred Schmidt’s History and Structure, I began reassessing certain revisionist tendencies associated with Althusser’s Structural Marxism. The framework is interesting, yet if social reality is reduced to structure and ideology, how does class struggle materialize? Without praxis, the material basis of transformation becomes unclear.

In the 1960s-70s, Louis Althusser introduced the concept of Structural Marxism, a form of Marxism that seeks to be anti-humanist. He outright rejects the idea that a human essence, human nature, or autonomous subjects fundamentally drive history. Marxism, he argued, should be treated as a science of structures rather than a philosophy of human subjects.

To Alfred Schmidt, this scientific position façades something else entirely. Structural Marxism, by dissolving human agency into impersonal structures, ultimately reproduces the very ideological abstractions it claims to overcome.

Schmidt argues that Althusser often presents structuralist concepts, such as overdetermination or the primacy of the economic, as if they were Marx’s own, without carefully connecting them to the text. Although Althusser rejects the label of structuralism, this can overstate the originality of his interpretation. Marx’s work unfolds gradually, as seen in his discussion of commodity fetishism in Capital Vol. 1 or historical materialism in the Preface. By moving too quickly and imposing his framework, Althusser risks reshaping Marx in ways that repeat the errors of past dogmatic readings.

In Schmidt’s account, this debate is not only about structure but also about historicism. Gramsci’s “absolute historicism” centers Marxism on human action and lived history, while Althusser reacts by treating structures as autonomous scientific systems. Schmidt argues that both positions are one-sided: Gramsci risks dissolving structure into subjectivity, whereas Althusser risks separating structure from historical praxis. Marx’s method, by contrast, preserves their unity.

Althusser’s Structural Marxism represents a departure from Marx’s dialectical method in several interconnected ways. The disagreement is not merely about humanism but about how Marx’s dialectic conceives the relationship among structures, historical development, and human practice.

According to Schmidt, Marx’s Dialectical Materialism views structures like capital, labor, value, and commodity exchange as social relations rather than autonomous systems. They are historically produced social relations shaped through human activity. Marx’s Capital Vol 1. consistently shows that social structures develop from praxis, and they seem objective only because social relations become reified. However, Althusser’s Structural Marxism tends to treat structures as self-reproducing systems with their own internal logic; this, in turn, weakens the dialectical logic that structures are historically constituted relations between people.

The dialectic presupposes the unity of structure and praxis. In Marx’s materialism, objective conditions shape human action, yet they are reproduced and transformed through collective praxis. In History and Structure, Alfred Schmidt critiques Louis Althusser for treating structures as autonomous, severed from their historical mediation. By doing so, Althusser diminishes the role of praxis and reduces history to the unfolding of impersonal structural laws.

Schmidt notes that Althusser presents structuralist positions “without ceremony as Marxist ones,” a move that is especially significant for the concept of history in Capital. For Schmidt, this substitution blurs the distinction between Marx’s historically grounded dialectic and an abstract structural framework.

Marx’s method is historical, as he analyzes capitalism through concrete historical development. His critique traces how capitalist categories emerge and change through internal contradictions and class struggle, rather than treating them as timeless structural features. In contrast, Louis Althusser detaches structures from their historical formation, prioritizing structural relations over temporal development and introducing an ahistorical framework that sidelines the movement of history itself.

Marx’s dialectics reveal fetishism. Under capitalism, social relations appear as relations between things, and historically produced processes take on the form of objective, self-sustaining structures. This is what Marx identifies as commodity fetishism. For Alfred Schmidt, structuralism risks reproducing this inversion by treating structural appearances as explanatory foundations. In doing so, Louis Althusser begins from the reified surface of capitalist society rather than critically uncovering the historical relations that produce it.

Dialectics is critical, while structuralism tends toward description. Marx’s dialectical method does not merely map social relations; it reveals internal contradictions, exposes historically specific forms of domination, and grounds the possibility of transformation. Structuralism, however, risks collapsing into a scientistic framework that analyzes systems in formal terms without retaining the critical dimension that defines Marx’s dialectics. In doing so, it replaces critique with structural explanation, weakening the transformative thrust of the theory.

Taken together, Schmidt’s critique turns on whether Marxism remains dialectical or becomes merely structural. By separating structure from history and praxis, structural Marxism risks abandoning the critical, transformative movement that defines Marx’s method. What presents itself as scientific rigor may ultimately weaken the historical core of dialectical materialism. Marx’s dialectic already contains structural analysis, but this analysis is historically mediated and remains critical rather than formalist or ahistorical. It is precisely this unity of structure and praxis that preserves the explanatory depth and transformative orientation of Marx’s theory.

References:

Althusser, L. (1965). For Marx.

Althusser, L., & Balibar, É. (1968). Reading Capital.

Marx, K. (1867). Capital: A critique of political economy (Vol. 1).

Schmidt, A. (1971). History and structure: An essay on Hegelian-Marxist and structuralist theories of history.